Starożytny Egipt w wodzisławskim muzeum. Otwarcie wystawy

 Starożytny Egipt od wieków fascynował archeologów. Także tych z polski. Pionierem naukowych badań prowadzonych na tym terenie był Tadeusz Smoleński z Krakowa. Po nim kolejni polscy naukowcy wnieśli znaczący wkład w badania mumii egipskich. Muzeum w Wodzisławiu Śląskim zaprasza na wystawę pt. „Śladami polskich pionierów badań starożytnego Egiptu”, która opowie o pierwszych polskich badaczach tej fascynującej cywilizacji. 

Dzięki zabiegom Działu Archeologii wodzisławskiego Muzeum do Wodzisławia Śląskiego sprowadzono wyjątkową wystawę. Ma ona przypominać Polaków, którzy byli pionierami naukowych badań starożytnego Egiptu. Eksponowane będą również oryginalne zabytki. 

Pierwszy polski egiptiolog 

Głównym bohaterem wystawy jest Tadeusz Smoleński (1884-1909) -  pierwszy polski egiptiolog. Urodził się w Jaworzu, a edukował w Krakowie. Podczas studiów zachorował na gruźlicę. Leczenie niestety nie przyniosło spodziewanych efektów, dlatego zdecydował się na wyjazd do Egiptu. Tam rozpoczął studia z archeologii i filozofii egipskiej. Jako wybitny student realizował badania naukowe przygotowując rozprawę doktorską oraz zbierał materiały do przyszłej pracy habilitacyjnej. 

Po dwóch latach został kierownikiem austro-węgierskiej ekspedycji archeologicznej. Tym samym znalazł się w grupie najwybitniejszych egiptologów kierujących wykopaliskami w Egipcie. Przebadał większą część cmentarzyska, wydobywając 47 sarkofagów, 70 drewnianych masek trumiennych, 20 masek płóciennych, 2 demotyczne stelle grobowe, fragmenty naczyń glinianych i 11 naosów (szkatułek z posążkami bóstw). Było to, aż po dzień dzisiejszy, najliczniejsze odkrycie polskiej egiptologii. Obiekty znalezione w czasie prac wykopaliskowych kierowanych przez Smoleńskiego, oprócz Muzeum Egipskiego w Kairze, wzbogaciły także kolekcje trzech muzeów ówczesnej monarchii austro-węgierskiej. Do Krakowa nadeszła również skrzynia z dwudziestoma sześcioma czaszkami, specjalnie dla profesora anatomii Adama Bochenka. Dodatkowo, z własnych środków Smoleński zakupił w Kairze dla zbiorów krakowskiej Akademii Umiejętności cztery rękopisy orientalne.

Niestety, nadmierny wysiłek i trudne warunki w czasie pobytu w Egipcie przyśpieszyły śmierć dobrze zapowiadającego się badacza. Smoleński zmarł w Krakowie 29 sierpnia 1909 roku w wieku zaledwie 25 lat.  Mimo tak młodego wieku, Smoleński pozostawił po sobie nieprawdopodobnie wielki dorobek naukowy.

Następcy Tadeusza Smoleńskiego 

Rozpoczęta przez Tadeusza Smoleńskiego współpraca polsko-austro-węgierska dała początek dalszym pracom w Egipcie, które prowadziła Akademia Nauk w Wiedniu wspólnie z Akademią Umiejętności w Krakowie.

Z polskiej strony w wykopaliskach uczestniczyli 
•    prof. Piotr Bieńkowski – Uniwersytet Jagielloński 
•    prof. Karol Hadaczek – Uniwersytet Lwowski 
•    prof. Tadeusz Wałek-Czernecki – Uniwersytet Warszawski. 

Wykopaliskami w czasie kolejnych sezonów kierował prof. Hermann Junker. Badania przerwał jednak wybuch I wojny światowej. 

W ramach podziału pozyskanych zabytków, do zbiorów Akademii Umiejętności w Krakowie, trafiło 149 obiektów. Wśród nich znajdowały się głównie naczynia, paciorki, przykłady rzeźby staroegipskiej, brązowe figurki Ozyrysa, skrzynka na uszebti, drewniany sarkofag, fragmenty detali architektonicznych z napisami hieroglificznymi, a także unikatowe naczynia z okresu predynastycznego (3500-3100 p.n.e.) oraz rzeźby z okresu Starego Państwa (2686-2181 p.n.e.).

Pionierskie badania mumii 

Podczas wystawy prezentowane będzie także interdyscyplinarne badanie mumii Aset-iri-khet-es. Było to pionierskie przedsięwzięcie w Polsce i jedne z nielicznych na świecie. Dotąd nie przeprowadzono podobnych, kompleksowych badań mumii w naszym kraju, a zrealizowany projekt może uchodzić za wzorcowy.

Przedstawieni zostaną również pionierzy paleoradiologii w Polsce. To nurt nauki rozwijający się od czasów II wojny światowej. Pierwsze zdjęcie RTG mumii w Polsce wykonano w Warszawie w 1941 r.. Kolejne badania przeprowadzono w Krakowie i Wrocławiu.

Gość specjalny – prof. dr hab. Andrzej Urbanik 

Podczas otwarcia wystawy gościem specjalnym będzie jej autor prof. dr hab. Andrzej Urbanik  - naukowiec związany z Uniwersytetem Jagiellońskim i Uniwersytetem Rzeszowskim. Jego specjalizacja zawodowa to radiodiagnostyka. Jest promotorem 24 zrealizowanych prac doktorskich, opiekunem 5 przewodów habilitacyjnych i kierownikiem specjalizacji 18 lekarzy. 

W latach 2016-2019 prof. Andrzej Urbanik był prezesem Zarządu Głównego Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego. Jest również założycielem i prezesem Fundacji PolradiologiaViva. 

Lista osiągnięć naukowych prof. Andrzej Urbanika jest bardzo długa. Z zespołem Katedry Radiologii w latach 1995 – 2000 zrealizował jedne z pierwszych na świecie kompleksowych opracowań badania mumii z użyciem radiografii, tomografii komputerowej oraz nowoczesnych technik postprocessingu, w tym pierwsze próby przyżyciowej rekonstrukcji twarzy na podstawie jedynie danych obrazowych, bez rozwijania obiektów.

Przeprowadzał badania radiologiczne obrazów, figur i instrumentów muzycznych dla potrzeb konserwacji zabytków. Jest też twórcą najważniejszych, corocznych imprez naukowo-szkoleniowych dla studentów i techników elektroradiologii i inżynierów medycznych. 

Na wykład prof. Andrzeja Urbanika zapraszamy w piątek 17 kwietnia o 17.00. Będzie on towarzyszył otwarciu wystawy „Śladami polskich pionierów badań starożytnego Egiptu”. Wstęp wolny.